Uproszczenie stawek VAT na środki spożywcze

Matryca stawek VAT może być jeszcze prostsza

Matryca stawek VAT dla środków spożywczych przeszła znaczącą reformę w ostatnich latach. Liczba wyjątków od obniżonych stawek jest dziś stosunkowo niewielka, a system działa sprawniej niż wcześniej. Jednak nadal można go ulepszyć – i to w sposób znaczący.

W Nowej Ustawie VAT proponujemy radykalne uproszczenie: stawka 5% VAT na wszystkie środki spożywcze, poza napojami alkoholowymi. Bez wyjątków. Bez wykluczeń. Bez „produktów specjalnych”, „quasi-spożywczych” ani „niewystarczająco zdrowych”.

Nasza propozycja: 5% VAT na wszystko, co spożywcze

Chcemy objąć stawką 5% produkty, które teraz opodatkowane są stawką 8% lub 23%:

• wyroby cukiernicze
• kakao i wyroby kakaowe
• kawę, herbatę, yerba mate
• przyprawy, sosy
• owoce morza, skorupiaki
• wodę butelkowaną
• wszystkie napoje – poza alkoholowymi, piwami bezalkoholowymi i winami bezalkoholowymi

Efekt? Najniższa możliwa stawka na wszystkie środki spożywcze poza alkoholami i wyrobami alkoholo-podobnymi.

Koniec z moralizowaniem podatkowym

Obecny system zakłada, że stawki VAT mogą wpływać na nasze zwyczaje żywieniowe. To naiwne założenie — i co najważniejsze — nieskuteczne. Osoby o wyższych dochodach nie analizują wnikliwie cen produktów — różnica kilku procent VAT nie zmienia ich wyborów konsumenckich. Za to wyższe stawki VAT najmocniej dotykają najuboższych. To ich dotyczy pytanie: „Dlaczego osoba o niskich dochodach ma płacić wyższy podatek za odrobinę przyjemności w postaci słodyczy czy Coca-Coli?” Regulacje podatkowe nie są skutecznym narzędziem kształtowania prawidłowych nawyków  żywieniowych społeczeństwa. I nigdy nie były.

Absurdalne przypadki z obecnej matrycy

W obecnych przepisach funkcjonują kuriozalne rozwiązania, których nie da się logicznie wytłumaczyć:

• wyroby bez cukru, stworzone specjalnie dla diabetyków, ale zawierające kakao — opodatkowane 23% VAT,
• produkty typu fast-food — które trudno nazwać „zdrowymi” — opodatkowane są 5% VAT.

To prowadzi do sytuacji, w której system podatkowy zachowuje się jakby:

• karał za skład produktu,
• premiował przypadkowe kategorie,
• ignorował faktyczną wartość i przeznaczenie żywności.

Czas skończyć z udawaniem, że VAT jest narzędziem dietetycznym.

Jakie wynikają z tego korzyści?

• prostsze rozliczenia VAT,
• mniejsza ilość sporów interpretacyjnych,
• stały i przewidywalny podatek dla konsumentów,
• tańsza żywność.

Podsumowanie

Czas przestać traktować VAT jako instrument inżynierii społecznej.

Podatek ma być:

• przejrzysty,
• neutralny,
• prosty,
• logiczny.

Dlatego proponujemy: 5% VAT na wszystkie środki spożywcze — bez wyjątków, bez uznaniowości, bez absurdów.

Autor artykułu: Zbigniew Makowski – Prezes Zarządu Instytutu Finansów i Podatków Publicznych, główny autor Nowej Ustawy VAT

---

Chcesz dołączyć do zespołu ekspertów pracujących nad projektem Nowej Ustawy VAT?

Napisz do nas: kontakt@nowaustawavat.pl

Wesprzyj projekt. Dowiedz się, jak możesz to zrobić: Finansowo – Nowa Ustawa VAT