Stawka 0% VAT w eksporcie – fakty ważniejsze niż dokumenty (Wyrok C-602/24)

Wspólny system podatku od wartości dodanej opiera się na zasadzie neutralności oraz opodatkowania konsumpcji w miejscu jej faktycznego wystąpienia. Przez lata polskie urzędy skarbowe i sądy bardzo rygorystycznie podchodziły do tego zagadnienia twierdząc, że jeśli w dokumentach coś się nie zgadzało, podatnik często tracił prawo do stawki 0%, o której mowa w art. 41 ust. 6 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatkowa od towarów i usług – dalej „ustawa o VAT”, nawet jeśli towar faktycznie wyjechał z Unii Europejskiej. Wyrok Trybunału Sprawiedliwości z dnia 1 sierpnia 2025 r. w sprawie C-602/24 (Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. przeciwko W. Sp. z o.o.) podważył to podejście.

Błędna kwalifikacja dostawy jabłek
Przedmiotowy spór dotyczył polskiej firmy, która w latach 2017–2018 deklarowała dostawy jabłek jako wewnątrzwspólnotowe dostawy towarów (WDT) na Litwę ze stawką 0%. Podatnik działał w przekonaniu, że realizuje transakcję wewnątrzunijną.

Tymczasem nabywca, bez wiedzy sprzedawcy, wywiózł towar bezpośrednio na Białoruś, co de facto stanowiło eksport. Polskie organy uznały, że brak pierwotnego „zamiaru” eksportu w dokumentacji wyklucza możliwość zastosowania stawki 0%, o której mowa w art. 41 ust. 6 ustawy o VAT, nakładając na firmę obowiązek zapłaty 5% VAT (stawka krajowa) oraz 30-procentową sankcję.

Wykładnia TSUE: Obiektywny charakter dostawy i proporcjonalność
Trybunał Sprawiedliwości odrzucił tę wykładnię, wskazując na obiektywny charakter pojęcia „dostawy towarów”. Zgodnie z orzeczeniem, organy administracji nie posiadają kompetencji do badania sfery psychologicznej (intencji) podatnika lub innych podmiotów w łańcuchu dostaw, jeżeli obiektywne przesłanki wywozu zostały spełnione.

TSUE przypomniał, iż państwa członkowskie, kształtując wymogi dokumentacyjne muszą przestrzegać zasady proporcjonalności. Przepis krajowy wykracza poza zakres niezbędny do zapobiegania oszustwom, jeśli uzależnia prawo do zwolnienia od obowiązków formalnych w sytuacji, gdy fakt opuszczenia terytorium UE jest bezsporny (np. na podstawie dokumentów celnych).

Dopuszczalne przesłanki odmowy zwolnienia
Trybunał wskazał, że zasada neutralności wymaga, aby podatek nie obciążał dostawcy w sytuacji, gdy towar faktycznie opuścił rynek unijny – precyzując, że odmowa zastosowania stawki 0% jest dopuszczalna jedynie w 2 przypadkach:

1. gdy naruszenie formalne uniemożliwia przedstawienie przekonującego dowodu wywozu lub;
2. gdy podatnik umyślnie uczestniczył w oszustwie podatkowym.

W przedmiotowej sprawie wywóz został potwierdzony przez same organy, a brak nadużyć po stronie spółki W. był bezsporny.

Podsumowanie
Wyrok C-602/24 wymusza zmianę dotychczasowej praktyki stosowania art. 41 ust. 6 ustawy o VAT. Administracja skarbowa nie może dłużej odmawiać preferencyjnej stawki podatkowej w sytuacjach, gdy fakt wywozu poza terytorium UE jest obiektywnie potwierdzony, nawet jeśli podatnik błędnie zidentyfikował transakcję jako WDT lub nie dysponuje „idealnym” kompletem dokumentów w ustawowym terminie.
—————————————————————————————————————————————————————————————

Autor: Piotr Nowak – ekspert Instytutu Podatków i Finansów Publicznych, prawnik specjalizujący się w prawie podatkowym, administracyjnym i cywilnym.