Transformacja cyfrowa Krajowej Administracji Skarbowej (KAS) przestała być jedynie techniczną modernizacją – stała się procesem zmieniającym relację państwo-podatnik, w której technologia odgrywa nadrzędną rolę.
Wirtualny Asystent Klienta „Kaspro” – dalej jako: ,,Kaspro” lub ,,Asystent”– w założeniu miał stanowić odpowiedź na to wyzwanie jako chatbot zdolny do objaśniania podatnikom zagadnień prawno-podatkowych.
Kaspro
Aby zrozumieć istotę tego narzędzia, należy odwołać się do źródła wiedzy o jego architekturze, jakim jest odpowiedź Ministra Finansów z dnia 19 stycznia 2026 r. na interpretację nr 14336 – znak sprawy: DRK3.054.1.2026.
Kaspro jest w swojej istocie systemem sztucznej inteligencji (AI), zaprojektowanym jako cyfrowe wsparcie dla użytkowników administracji skarbowej w prostych rzeczach. Jest to system oparty na technologii Natural Language Understanding (NLU), którego działanie determinują sztywne scenariusze i drzewa decyzyjne.
Podatnik może dowiedzieć się od Asystenta kwestii związanych ze sferą front office (informacja, nawigacja), co obejmuje m.in:
- Udzielanie ogólnych informacji podatkowych (technicznych) oraz pomoc w sprawach powtarzalnych i standardowych.
- Nawigację po systemach teleinformatycznych KAS.
Jednocześnie istnieją wyraźne bariery kompetencyjne – od Kaspro nie można uzyskać:
- Wykładni przepisów prawa (sfera back office).
- Wsparcia analitycznego w zagadnieniach, takich jak np. ceny transferowe.
Świadoma rezygnacja z „inteligencji” na rzecz „przewidywalności”
Co istotne – resort finansów, obawiając się tzw. „halucynacji” modeli językowych, de facto degraduje Kaspro do roli interaktywnego skorowidza. Z punktu widzenia zasady praworządności i zaufania do organów państwa, takie podejście jest zrozumiałe – organ nie może pozwolić sobie na sytuację, w której algorytm kreuje pozaustawowe normy prawne.
Jednakże, z perspektywy innowacyjności, system ten pozostaje jedynie „cyfrową broszurą”, niezdolną do interpretacyjnego wsparcia podatnika w gąszczu zawiłych przepisów.
Bariera automatyzacji
W tym zakresie Ministerstwo Finansów w przedmiotowej interpretacji zarysowało wyraźną „czerwoną linię” w automatyzacji procesów fiskalnych. Systemy AI w KAS mają zarządzać sferą front office (informacja, nawigacja), podczas gdy procesy back office (rozstrzyganie, wykładnia) pozostają w wyłącznej gestii urzędnika.
Takie rozgraniczenie budzi wątpliwości w kontekście postępującej implementacji Robotic Process Automation (RPA) – zrobotyzowana automatyzacja procesów. O ile sama automatyzacja wymiany danych jest pożądana, o tyle brak ambicji do stworzenia systemów wspierających analizę stanów faktycznych w bardziej skomplikowanych zagadnieniach (np. ceny transferowe) sprawia, że polska administracja może stać się „cyfrowym skansenem” na tle bardziej progresywnych systemów unijnych.
Ministerstwo koncentruje się na sprawach powtarzalnych, pozostawiając podatnika osamotnionego w obszarach o najwyższym ryzyku prawnym.
Kontekst europejski
Analiza udziału polskich przedstawicieli w grupie projektowej „Use of AI for Tax Purposes” (forum TADEUS) oraz programie Fiscalis ujawnia ciekawą dysproporcję. Mimo aktywnej wymiany doświadczeń z 21 krajami UE, polski resort finansów wykazuje głęboki sceptycyzm wobec głębokiej automatyzacji podatku wyrównawczego (GloBE).
Polska strategia AI jawi się jako model „bezpiecznego naśladownictwa” – monitorujemy światowe trendy, ale wdrażamy jedynie te rozwiązania, które nie niosą ze sobą ryzyka politycznego ani procesowego. Jest to podejście pragmatyczne, lecz mało konkurencyjne w skali globalnej.
Czy budżet „Kaspro” przystaje do ambicji?
Analiza nakładów finansowych rzuca nowe światło na priorytety resortu.
W 2025 r. na modyfikację Kaspro wydatkowano zaledwie 24 354 zł, co przy skali budżetu państwa jest kwotą lekko rzecz ujmując symboliczną.
Dopiero perspektywa lat 2026–2027 i kwota 1,85 mln zł na Multikanałowe Centrum Komunikacji (eMCeK) pozwala sądzić, że integracja z portalem podatki.gov.pl oraz e-Urzędem Skarbowym nabierze realnego tempa.
Kluczowym wyzwaniem pozostaje jednak nie tyle warstwa sprzętowa, co „intelektualna” wydolność systemu w starciu z gigantycznym wolumenem danych z KSeF.
Ewolucja w cieniu ostrożności
Strategia AI w Krajowej Administracji Skarbowej to model ewolucji kontrolowanej. Resort świadomie stawia na precyzję kosztem elastyczności, co w krótkim terminie stabilizuje bezpieczeństwo obrotu, ale w długim – może prowadzić do paraliżu informacyjnego.
- Sukcesem jest dążenie do pełnej integracji kanałów komunikacji.
- Porażką – brak odwagi w implementacji zaawansowanych narzędzi analitycznych, które mogłyby realnie odciążyć podatnika w procesie samoobliczania daniny.
W dobie KSeF, asystent Kaspro musi stać się czymś więcej niż tylko chatbotem – musi stać się partnerem w interpretacji cyfrowego śladu gospodarczego. Obecne plany Ministerstwa Finansów zdają się jednak zatrzymywać wpół drogi.
Autor: Piotr Nowak – ekspert Instytutu Podatków i Finansów Publicznych, prawnik specjalizujący się w prawie podatkowym, administracyjnym i cywilnym.
Podobne artykuły:
Złoto inwestycyjne od wielu lat korzysta ze szczególnego traktowania na gruncie podatku od towarów i usług, co w praktyce wyróżnia [...]
Współczesne prawo podatkowe zmaga się z wyzwaniem, jakie stawia przed nim postęp technologiczny w branży tytoniowej. Kluczowym pojęciem w tym [...]
W jednym z ostatnich artykułów staraliśmy się wyjaśnić, o co chodzi z medialnymi informacjami dotyczącymi technicznej architektury KSeF. W szczególności [...]